Zorgvuldige schriftelijke kennisgeving van terinzagelegging blijft belangrijk

De kennisgeving dat een ontwerpbesluit ter inzage ligt, kan niet uitsluitend via internet worden gepubliceerd. Die kennisgeving moet ook op minimaal één niet elektronische, geschikte wijze worden gepubliceerd. Kunnen gemeenten deze verplichting voortaan omzeilen door middel van een gemeentelijke verordening?

Schriftelijke kennisgeving van een ontwerpbesluit
In haar uitspraak van 15 augustus 2012 (LJN BX4676) legt de Afdeling eerst nog eens uit waaraan de kennisgeving van een ontwerpbesluit moet voldoen.

Artikel 3:11 lid 1verplicht het bestuursorgaan om het ontwerp van het te nemen besluit met de daarop betrekking hebbende stukken die redelijkerwijs nodig zijn voor een beoordeling van het ontwerp, ter inzage te leggen. Van deze terinzagelegging dient het bestuursorgaan voorafgaande kennis te geven in een of meer dag-, nieuws-, of huis-aan-huisbladen of op een andere geschikte wijze, aldus artikel 3:12 lid 1 Awb.

Bij de toepassing van artikel 3:12 lid 1 Awb komt het bestuursorgaan een zekere vrijheid toe, mits aldus een geschikte wijze van kennisgeving van het ontwerpbesluit plaatsvindt. Volgens de memorie van toelichting bij de Wet uniforme openbare voorbereidingsprocedure Awb (Kamerstukken II, 1999-2000, 27 023, nr. 3, blz. 14) moet daarbij worden voldaan aan de voorwaarde dat de kennisgeving daadwerkelijk al diegenen kan bereiken die naar verwachting bedenkingen kunnen hebben tegen het ontwerpbesluit. Daarbij geldt het ambtsgebied van de betreffende gemeente niet als criterium.

In de voorliggende casus had het verwerende college van de gemeente Deventer niet voldaan aan de eisen van artikel 3:12 lid 1 Awb. Het college had een revisievergunning verleent aan een legpluimveebedrijf dat tegen de gemeentelijke grens met de gemeente Lochem lag. De vergunning maakte onder meer het houden van 91.400 legkippen mogelijk. De kennisgeving van de terinzagelegging van het ontwerpbesluit werd in de Deventer Post (lokaal huis-aan-huisblad) gepubliceerd en omwonenden die een zienswijze hadden ingediend ontvingen een individuele kennisgeving. De individuele kennisgeving werd echter niet verstuurd naar omwonenden uit de gemeente Lochem. Aangezien deze burgers de Deventer Post niet konden ontvangen, is er in strijd met artikel 3:12 lid 1 Awb niet op een geschikte wijze kennis gegeven van de terinzagelegging van het ontwerpbesluit.

Elektronische kennisgeving van een ontwerpbesluit
De schriftelijk kennisgeving van het college bleek aldus onvoldoende, maar het college voerde aan dat zij de kennisgeving van de terinzagelegging op de gemeentelijke website had geplaatst. Het college probeert gebruik te maken van een digitale achterdeur die artikel 2:14 Awb biedt. Kan dit wel?

Ingevolge artikel 2:14 lid 2 Awb geschiedt de verzending van berichten die niet tot een of meer geadresseerden zijn gericht, niet uitsluitend elektronisch, tenzij bij wettelijk voorschrift anders is bepaald. 

In deze zaak had het college de kennisgeving van de terinzagelegging wel gepubliceerd op haar gemeentelijke website, maar was er geen wettelijk voorschrift op grond waarvan zij een uitzondering kon maken op de hoofdregel dat ‘niet uitsluitend elektronisch’ kan worden gepubliceerd. Indien er wel sprake was geweest van een dergelijk wettelijk voorschrift, bijvoorbeeld in een gemeentelijke verordening, dan was de kennisgeving in orde geweest, maar in deze casus kan er geen sprake zijn van zo een digitale achterdeur. Uit de parlementaire geschiedenis blijkt immers dat een dergelijke uitzondering bij wettelijk voorschrift alleen kan worden gemaakt in die gevallen dat van de kring van betrokkenen in redelijkheid bekend is dat niemand behoefte heeft aan een schriftelijke openbare kennisgeving. Hierbij valt te denken aan de openbaarmaking van besluiten die gericht zijn tot een op het terrein van de automatisering werkzame bedrijfstak en niet aan omwonenden van een pluimveebedrijf.

De beperkte mogelijkheid om uitsluitend te publiceren via een website is te verklaren vanuit het beginsel van nevenschikking dat is gehanteerd bij de totstandkoming van artikel 2:14 Awb. Nevenschikking wil zeggen dat zowel burger als bestuursorgaan niet tegen haar zin in mag worden gedwongen tot het gebruik van de elektronische weg.

Conclusie
Gemeenten moeten er aan denken dat besluiten die zij nemen ook belangen van burgers buiten de gemeentelijke grenzen kunnen raken. Bij dergelijke ‘grensoverschrijdende besluiten’ is extra zorgvuldigheid geboden voor een correcte schriftelijke kennisgeving. Een correcte schriftelijke kennisgeving zal nodig blijven, want tot alle burgers zo digitaal zijn geworden dat een bestuursorgaan er in redelijkheid mee bekend kan zijn dat haar burgers geen behoefte meer hebben aan schriftelijke kennisgeving, zal een schriftelijke kennisgeving bij veruit de meeste besluiten een vereiste blijven. Voor burgers is het een geruststellende gedachte dat ze niet meerdere gemeentelijke websites in de gaten hoeven te houden. Voor gemeenten betekent digitalisering zo veelal dubbel werk.

Voor vragen kunt u per telefoon of op uitsluitend elektronische wijze contact op nemen met mr. Wiert Leistra, bestuursrechtadvocaat.